Gdzie?

Front-Trends 2012 odbędzie się w Warszawie, 26-27 kwietnia 2012 w Soho Factory przy ulicy Mińskiej 25.

Kto?

Zebraliśmy do tej pory niezwykle ciekawy line-up. Jest Alex Russell z Google zasiadający za sterami projektu Google Chrome (zasiada również w grupie TC-37 pracującej nad nowymi wersjami JS).

Jest Chris Coyier, jedna z legend świata CSS (CSS Tricks).

Mamy twórcę CSS Beauty – Alexa Girona czy też Jinę Bolton, znaną web designerkę z GitHuba (wcześniej Apple).

Stawiamy również na nowe talenty – jest jak zwykle kilku debiutantów, co więcej, zaprosiliśmy też dwójkę nominowanych do nagrody .net w kategorii Brilliant newcomer of the Year – są to Lea Verou oraz Harry Roberts. Wspomnieć muszę także o twórcy niezwykle popularnego narzędzia JSPerf.com – Mathiasie Bynensie.

Ale to nie koniec niespodzianek. Największe gwiazdy zostawiliśmy na koniec – możecie spodziewać się jeszcze kilku nazwisk.

Niespodzianki i nowości

W ramach Front-Trends 2012 przygotowaliśmy wiele niespodzianek – między innymi unikatowe party połączone z koncertami interesujących zespołów muzycznych. Oferujemy również standardowo obiad i pełną przerwę kawową. Nowością jest natomiast śniadanie, które również serwujemy – zapomnijcie o wcześniejszej pobudce, by zdążyć coś przekąsić – na Front-Trends możecie zrobić to na miejscu – wszystko w cenie biletu.

Postanowiliśmy również zmodyfikować godzinę startu imprezy – zacznie się ona o 10!

Przypominamy jednocześnie, że jesteśmy otwarci na wszelakiej maści sponsoring. Eventy Front-Trends są organizowane z myślą o community – wszelkie przychody z tej działalności przeznaczamy na konferencję, by była jeszcze lepsza.

Dlaczego warto

Front-Trends to konferencja, mająca na celu poruszać bieżące trendy we front-endzie (web, mobile), w sprawny sposób przekazywać wiedzę gościom oraz promować co roku kilku nieznanych, ale utalentowanych twórców. Większość prelegentów posiada ponad 10 lat branżowego doświadczenia i tysiące godzin spędzonych nad projektami w największym firmach jak Apple, Google, Mozilla, Opera, SurveyMonkey czy Zynga. Wśród 500 gości znajdziesz freelancerów, jak i pracowników największych marek z kraju i zagranicy. Na Front-Trends rozpoczynają się znajomości, które często zamieniają się w przyjaźnie. Jest to więc niezwykła szansa by spotkać wielu uzdolnionych ludzi, rozdających karty w branży i zamienić słowo w przyjaznej atmosferze. O tym dlaczego warto, mówiłem też swego czasu w wywiadzie dla MamStartup.pl.

Widzimy się na Front-Trends 2012?

Front-Trends na Lanyrd
Front-Trends na Facebooku
Front-Trends na Twitterze

Wszystkich zainteresowanych konferencją zapraszam na Lanyrd, gdzie można śledzić wszelkie nowości. Warto odwiedzić nasze Twitterowe konto – @fronttrends. Wkrótce podamy więcej szczegołów, a także zaktualizujemy naszą stronę internetową.

Historia

Co rozumiem pod terminem community? Według mnie to skupiona wokół danej tematyki określona zbiorowość ludzi, która aktywnie tworzy i komunikuje się ze sobą. Tzw. „community” w naszym kraju to sprawa dość trudna, jeśli chodzi o genealogię. Jego początek można datować bardzo różnie, zależnie od preferencji. Przed boomem web 2.0, w jego trakcie lub po nim. W okolicach rozkwitu działalności Pawła Wimmera lub w czasach świetności projektu Alladyn. Dla mnie prawdziwe community zaczęło się wraz z modą na blogi w 2004-2005 roku, kiedy termin front-end stawał się coraz bardziej powszechny, a popularność zaczęło zdobywać od kilkunastu do kilkudziesięciu mających dużo do powiedzenia twórców. Najlepiej pamiętam takie postaci jak Riddle, marcoos, Gandalf, Patrys, nbw, MiMAS, Anakin, Nookie czy Oskar Krawczyk. To tylko kilku z tych, których kojarzę. Ich twórczość czytało się z zapartym tchem, podpatrywało i oczywiście podziwiało. Byli i przez wielu nadal są rozpoznawalni, bo każda społeczność ma swoje gwiazdy. I dobrze — pod hasłem standardy sieciowe (a więc szerzenie dobrych praktyk zgodnie z wytycznymi spod szyldu W3C) wykonali kawał świetnej roboty dla dobra polskiego internetu.

Wspominając tamte czasy, nie można zapomnieć o ciekawych inicjatywach jak webhelp.pl (ffreak, kuku, eluś) czy jogger.pl, gdzie wielu najlepszych front-end developerów prowadziło swoje blogi. Dość popularne były również webesteem, forum Mozilli oraz forum PHP.pl. Nieco wcześniej bardzo dużo działo się na grupach dyskusyjnych. – Polska społeczność web standards skupiała się wtedy głównie wokół MozilliPL i usenetu: pl.comp.www oraz pl.comp.lang.javascript – wspomina Krzysztof Szafranek, do niedawna organizator spotkań Bootstrap w Warszawie. Krzysztof, podobnie do wielu developerów w tamtych czasach, założył blog, traktujący o standardach sieciowych. – Sam sporo czasu spędzałem na MozillaPL.org, choć raczej ze względu na dobre forum, a nie newsy na blogu – dodaje.

Zmiana priorytetów

Czym jednak bliżej końca dekady, tym o wiele mniejsza aktywność developerów w blogosferze. Bardzo dużo osób wyemigrowało na Twittera lub Blipa, a niektórzy w ogóle zrezygnowali z aktywnego partycypowania w sieci na rzecz spraw prywatnych i zawodowych. Poziom i częstotliwość publikacji na blogach (które były dotąd, mam wrażenie, centralnym punktem naszej małej społeczności) drastycznie spadły.

Jest to ciekawa sytuacja, bo community nie zaczęło umierać wraz z blogami. Zmieniły się priorytety. Dostaliśmy do rąk nowe kanały komunikacji z Twitterem i Facebookiem na czele, pojawiło się więcej spotkań deweloperskich i konferencji. Środki ciężkości zostały mocno przetasowane. W dobie HTML5, który powoli unosi się nad naszym developerskim widnokręgiem, znów zaczyna się ruch podobny do tego w 2005 roku, tyle że na nieco innych płaszczyznach.

GitHub, głupcze!

Jakich? – Tak naprawdę aktywne konto na GitHubie wystarcza za 10 blogów z tutorialami o zaokrąglonych przyciskach CSS3 – twierdzi Piotr „Riddle” Petrus, którego dziś bez większego patosu można nazwać — jeśli nie ojcem — to na pewno ojcem chrzestnym standardów sieciowych w Polsce. Tylko przez sam kanał RSS blog Riddle’a subskrybowały 3 tysiące osób. Piotr pisał między innymi dużo o tym, jak ważny jest semantyczny kod. Opisywał też mnóstwo unikatowych trików dla IE, dzięki którym standardy nie były dłużej utrapieniem developerów. Wspomniany przez Riddle’a GitHub (publicznie repozytorium kodu oparte na git) to dobry przykład, jak ewoluowały narzędzia i serwisy developerskie. Jedno spojrzenie na czyjeś projekty na GitHubie pozwala ocenić, czy dany developer ma pojęcie o swoim fachu. Z kolei dzięki komentarzom innych programistów pod każdym z tzw. gistów (snippety kodu na GitHubie, którymi możemy się podzielić) mamy namiastkę komentarzy z blogu (którego notabene również da się prowadzić pod domeną username.github.com).

- Tworzenie bloga o front-end – nie ma sensu, bloga jako dziennik zbierający codziennie odkrycia i ciekawostki – tak. Przykładem może być (zagraniczny) dropshado.ws – dodaje po chwili Riddle. Wtóruje mu Wojciech Zając, jeden z najbardziej znanych ewangelizatorów mikroformatów w Polsce – Jestem dobrym przykładem na to, że RSS umiera. W moim przypadku Twitter (z pewnymi wyjątkami) zaczyna być podstawowym sposobem na poznawanie branżowych nowości..

- Tu nawet nie chodzi o blogi o front-end. Wystarczy popatrzeć na całą blogosferę – hype się skończył, bo mamy kilka innych sposobów na dzielenie się wiedzą – repozytoria, krótkie tweety z linkami do JSFiddle. – podsumowuje Riddle. Czarę goryczy przepełnia Kornel „porneL” Lesiński – Skąd biorę informacje? Hackernews i cokolwiek ludzie wrzucą na Twittera. W sumie to Twitter zastąpił mi RSSy.

Riddle wylicza projekty, które powstały być może zamiast kolejnej, nudnej notki na blogu: – Po prostu ludzie sięgnęli po inne narzędzia. Na przykład ostatnio ogromną popularnością cieszą się strony-narzędzia:

• mothereffinghsl.com
• hexna.me
• spritecow.com
• gradient-scanner.com
• asciiflow.com
• mothereffingtextshadow

Trochę inaczej widzi to Kamil Trebunia, game developer i ewangelizator Open Web, osoba związana z community za sprawą grupy JS News oraz webhelp.pl: – Subskrybuję kilka-kilkanaście blogów różnych ważnych osób w świecie JS, ale nie mogę powiedzieć, żebym regularnie czytał te blogi – ot przeglądam je. Artykuł merytoryczny a nie niusowy, który mnie zaciekawi, trafia się 1-2 razy na tydzień. Nowych autorów i inne rzeczy znajduję organicznie – mając wokół siebie wystarczająco wielu znajomych z tego świata ciężko przegapić nowości. Zapytałem więc Kamila wprost, czy blogi umierają?

- Nie zgadzam się, że blogi przechodzą agonię. Kiedyś były inne czasy: wszyscy pisali o podstawach, dobrych praktykach i ścigali się, kto znajdzie lepszy hack na to czy tamto, ludzi było mało – większość się znała, było trochę flejmów między autorami i ich zwolennikami, co też nakręcało środowisko. Pisało się zatem łatwo i przyjemnie, w dodatku był wspólny wróg: ludzie starej szkoły (tabelki itp.). – kontynuuje Kamil. Porozmawialiśmy zatem o tym, czym są dziś tak naprawdę blogi techniczne, jeśli nie umierają:

- Dzisiaj jest merytorycznie — wszystkie podstawy zostały już opisane, a świat HTML poszedł do przodu — dzisiaj jest to już prawdziwy engineering, liczy się więc duży skill i doświadczenie, w dodatku trzeba być naprawdę dobrym autorem, żeby pisać tak, żeby ktoś chciał Cię czytać: musisz mieć dobre pióro, design strony, wizualizacje, przykłady itd. W dodatku na dobrego flejma nie ma co liczyć, chyba, że z anonimowymi trollami — scenę opanowała polityczna hiperpoprawność.

Kasia Drzyzga, która bloguje o front-end, gdy zapytałem, jak według niej wygląda problem z ilością blogów, dostrzegła też problem polskich realiów: – Dlaczego jest mało blogów frontendowych? Pewnie wynika to z prostego przełożenia proporcji — wciąż jest mało frontendowców, więc jeszcze mniej w z nich jakikolwiek sposób udziela się w sieci. Zresztą mam wrażenie, że stanowisko ‘front-end developer’ tak naprawdę pojawiło się w ciągu ostatniego roku. Wcześniej każdy webdev zajmował się „klepaniem hatemela”, CSSem i JSem przy okazji, a z samego developmentu w browserze nie za bardzo dało się utrzymać.

Zmierzch blogów

Wydaje się, że wszystkie obozy mają sporo racji, ale sprawa jest złożona. Na pewno wśród powodów upadku blogów można dopatrywać się też dostatecznego rozwoju standardów sieciowych, których nauczanie (choć z drugiej strony ewangelizowania developerów nigdy za wiele) przez długi czas było swoistym motorem napędowym wielu z nich. Nie da się też ukryć, że artykuły powielające to, co zostało już napisane, są po prostu nudne. Oczywiście, od czegoś trzeba zacząć, jednak bariera dostosowania się do rynku i nabrania odpowiednich umiejętności często jest o wiele większa od pokładów naszej cierpliwości. Ponadto, nowe narzędzia są rzeczywiście kuszące i skupiają naszą uwagę całkowicie na kodzie — nie trzeba pisać długich, plastycznych opisów, męczyć się z tym, czy długość tekstu jest wystarczająca, jak na blog przystało.

Ostatkami nadziei zapytałem więc moich Czytelników o linki do blogów front-endowych, które prowadzą lub znają. Odpowiedzi dostałem bardzo niewiele, co już na dobre utwierdziło mnie w przekonaniu, że nie można na siłę odczarować rzeczywistości, czym żyłem przez ostatnie pół roku. Blogów stricte front-endowych jest bardzo mało, wiele z nich traktuje także o językach serwerowych i innych dziedzinach IT. Częstotliwość wpisów również nie jest najlepsza.

Dziś wyróżniającymi się polskimi autorami są według mnie Ender oraz Kasia Drzyzga, która z kolei pisze po angielsku. Wielka szkoda, że blogowania zaprzestał Adriano, bo jego blog, przy odrobinie wysiłku, mógłby rywalizować o miano nowego Perfection or Vanity.

Czyżby idealnym podsumowaniem miały okazać się słowa Riddle’a? – Blogi nie wyginą, tak jak nie wyginęły strony domowe. Po prostu zmieniły swoje oblicze. Moim zdaniem nie ma już jak pisać artykułów i tekstów mających wystarczyć na długie miesiące, gdy krajobraz zmienia się tak szybko jak obecnie. Innymi słowy, format wpisów na blogu nie pasuje do prędkości z jaką porusza się front-end.

Polska społeczność front-end na Twitterze

Gdzie więc szukać informacji o front-end zamieszczanych przez polskich autorów? Zostaje Twitter, Facebook, GitHub, Tumblr, JSFiddle i tak dalej. Na Twitterze na pewno będą to: Marcin Wichary, Piotr Petrus, Kornel Lesiński, Paweł Czerski, Krzysztof Szafranek, Michał Budzyński, Kasia Drzyzga, Wojciech Zając, Piotr Zalewa, Oskar Krawczyk, Karolina Szczur, Marek Stępień, Zbigniew Braniecki, Szymon Piłkowski, Mariusz Nowak, Paweł Ludwiczak, Piotr Koszuliński, Kamil Trebunia, Rafał Kukawski. Jest to absolutny „must follow”, jeśli chodzi o Polskę.

Przeglądając powyższe profile, a także szperając trochę w listach ludzi śledzących je, bez problemów znajdziesz jeszcze kilka perełek, jak i linków do innych serwisów, gdzie powyżsi deweloperzy są aktywni. Warto również przyjrzeć się grupie front-endowej JS News na Facebooku stworzonej przez Kamila Trebunię, gdzie skupiliśmy już ponad 120 ludzi dyskutujących najnowsze trendy w świecie front-end. Równie ciekawą inicjatywą jest ostatnio „Tworzę Internet”, prowadzony przez Webshake.tv. Szkoda jednak, że twórcy ograniczyli się tylko do Krakowa. Poza tym, nadal aktualna jest idea browsehappy.pl, a także towarzyszący jej kurs. Zwolennicy Firefoxa i otwartej sieci powinni dodatkowo zapoznać się z godną naśladowania działalnością grupy Aviary.pl.

Na pewno warto też wpaść na odnowiony webhelp.pl, który reaktywował się w 2010 roku. Szczególnie informacja ta tyczy się początkujących: – WebHelp od zawsze był ukierunkowany raczej na początkujących webmasterów (zarówno designerów, jak i programistów). Oczywiście poruszamy również bardziej zaawansowane tematy i z czasem będzie ich zapewne coraz więcej, ale wciąż priorytet stanowią Ci, którzy zaczynają swoją przygodę z tworzeniem stron. – mówi Kamila Romanowska z WebHelp.

Wiedza i kreatywność

Obecność w sieci to jedno. Liczą się jeszcze wiedza i kreatywność. Wojciech Zając twierdzi, że nie powinniśmy się wstydzić: – Polscy front-end developerzy są zdecydowanie kreatywni! Podziwiam osoby wywodzące się z Polski, które są znane w społeczności międzynarodowej, jak Marcin Wichary, Maciej Stachowiak, Luke Wroblewski i wielu innych. Natychmiast też dodaje: – W naszym kraju tkwi wielki potencjał – mała Holandia potrafi mieć dobrze rozwiniętą społeczność (fronteers.nl), więc to ekscytujący czas mogąc przyczyniać się do zapoczątkowania tego ruchu w Polsce.

Spytałem Riddle’a, czy polscy front-end developerzy są kreatywni, czy tylko powielamy zachodnie mody: – Jeśli przywiązanie do pluginów jQuery, frameworków CSS i innych gotowców jest powielaniem zachodniej mody, to robimy to masowo. Nie ma w tym nic złego, ale czasami chciałoby się zobaczyć coś oryginalnego. Piotr twierdzi, że umiejętności polskich front-endowców są jak najbardziej w porządku. Dostrzega jednak pewne zagrożenia:

- Czasami wydaje mi się, że podłapujemy akurat te technologie, które już zaczęły przemijać na zachodzie. Nadal XTHML zamiast HTML5. Dwie niekompatybilne wersje strony na desktop i mobile zamiast layoutów adaptacyjnych (responsive web design). Niedostępne linki /#/ w aplikacjach Ajax zamiast history.pushState(). A ponad wszystko – fanatyczne przywiązanie do IE. Takie myślenie zostawia nas w tyle.

W czym mamy jeszcze braki? Wojciech Zając stwierdza, że zdecydowanie w wiedzy o dostępności stron internetowych: – W ciągu ostatniej rekrutacji do krakowskiego biura XHTMLized, oceniałem ok. 50 front-endów, którzy do nas aplikowali. Najważniejszym osobistym zaskoczeniem i rozczarowaniem była bardzo niska wiedza zdecydowanej większości osób na temat dostępności. Traktując web accessibility jako podstawowy filar dobrego kodu myślę, że poznanie tego zagadnienia chociaż w podstawowym stopniu przyczyniłoby się do szybkiego wzrostu jakości rodzimych projektów.

- Rynek front-end developerów w Polsce jest bardzo nierówny. W przeciwieństwie do technologii Java czy .NET dobrego front-endu nie uczą na studiach, do tego fachu trzeba mieć dużo samozaparcia i pasji, stąd naprawdę bardzo dobrych specjalistów nie jest wielu. – wyjaśnia Grzegorz Kaliciak, byly Unit Leader i glówny rekruter frontendowców w Roche, obecnie Front-end Ninja w Filmaster. – Na szczęście jeśli już się uda takich znaleźć to można liczyć, że poza HTML-em, CSS-em i JS-em będą posiadać także niezwykle szeroką wiedzę na temat webu i chęć dalszego dokształcania się, bycia na bieżąco..

Rozwój i innowacyjność

Z całą pewnością żyjemy jednak w bardzo ekscytujących czasach, będąc świadkami okresu świetności technologii front-endowych. To motywuje do działania: – Front-end to bardzo dynamicznie rozwijająca się dziedzina, szczególnie dużo ciekawego dzieje się w JavaScripcie, a tutaj o sukces bez dobrego przygotowania inżynierskiego raczej trudno. Mimo wszystko jestem optymistą, warto uczyć się implementowania serwisów WWW oraz aplikacji webowych po stronie przeglądarki, z roku na rok jest coraz więcej ciekawych ofert, pojawiają się również specjaliści z prawdziwego zdarzenia. Najważniejsze to ciągłe dążenie do polepszania swoich umiejętności. – podsumowuje Grzegorz.

Jeśli chodzi o innowacyjność, na pewno warto wymienić polskie projekty, które zostały dostrzeżone za granicą: Alladyn, Em Calculator, JS Fiddle, Quicksand, Drawter. Ciekawymi pomysłami, za którymi stoją Polacy są choćby: Floom, Pacman Google Logo czy CSS Nyan Cat.

Jak daleko nam do USA? Do „mitycznego zachodu”? Według Zbigniewa „Gandalfa” Branieckiego, Community Ninja w Mozilla Europe to bardzo złożony temat: – Wydaje mi się, że w naszych realiach bardzo trudno nam przejść od cywilizacji niedoboru gdzie konkurujemy o wiedzę i umiejętności do cywilizacji dostatku gdzie wymiana wiedzy jest akceleratorem innowacyjności. To udało się w kilku miejscach w Ameryce Północnej, ale nie udało się w większości miejsc gdzie próbowano. Kiedy w Polsce? To zależy od nas :).

Jedno jest pewne. Internet nie ma barier, a publikacja własnego projektu, dema czy artykułu to kwestia kilku minut. Warto byśmy nie przegapili takiej szansy. Jak widać, niejedni udowodnili już, że z odrobiną wysiłku da się osiągnąć bardzo wiele. Narzędzia mamy te same, jak wszyscy inni.

Kamil Trebunia: – Chyba po prostu potrzeba nam czasu. Na pewno musimy częściej ruszać się z kraju na zagraniczne wydarzenia, brać udział w konkursach, projektach OS, nawiązywać kontakty itd. — oglądać z bliska jak robią to bardziej doświadczeni koledzy. Po chwili próbuję wyciągnąć nieco więcej pozytywów: – Rozmawiałem ostatnio z osobą bardzo aktywną na berlińskiej scenie webowej (jednej z najlepiej rozwiniętych w EU). Dowiedziałem się, że ta osoba postrzega Polskę jako kraj, gdzie ma miejsce pełno bardzo ciekawych inicjatyw, o których nikt „na zachodzie” nie wie. Druga rzecz: Zawsze mieliśmy bardzo aktywne, acz często nieco elitarne środowiska, gdzie przewijali się doskonali programiści webowi, którzy wymieniali się ze sobą nawzajem wiedzą, poza szerszą publicznością. Dzieje się tak od czasu Usenetu, projektu Alladyn itd. Częstokroć na zachodzie takie rzeczy i dyskusje pojawiały się po tym jak zostały przedyskutowane u nas na wylot. Łącząc te dwa fakty wychodzi mi, że nie brakuje nam nic innego jak zmysłów autopromocji oraz biznesowego. Uważam, że gdybyśmy potrafili lepiej promować własne projekty, zyskując rozgłos w skali światowej sceny, to ludzie nad tymi projektami pracujący nie porzucaliby ich szybko, mieliby dość motywacji, by swoje projekty rozwijać, tworzyć wokół nich społeczności, niekiedy także biznes.

Spotkania, meetupy, konferencje

Społeczność to nie tylko internet. Od jakiegoś czasu można zaobserwować powstawanie coraz większej liczby meetupów, szkoleń czy konferencji w naszym kraju. Począwszy od świetnego SparkUpa, przez Front-Trends, Falsy Values, a kończąc na onGameStart. Powstało też kilka mniejszych inicjatyw, jak meet.js czy DevMeetings.pl. Swoją cegiełkę dorzuciło ostatnio Google wraz ze spotkaniem Hackaton oraz meetupami GTUG. Nie próżnuje również Opera, wspierająca akademickie środowiska poprzez University Tour czy spontaniczne konkursy, jak np. Opera Team Up organizowany przez Akademickie Koło Aplikacji Internetowych przy Politechnice Poznańskiej.

SparkUp

Mówiąc o konferencjach, należy bezwzględnie zacząć od SparkUpa. Była to w zasadzie pierwsza front-endowa konferencja w Polsce. Odbyła się w Poznaniu w 2010 roku. Jako organizator Front-Trends byłem niezmiernie ciekawy, jak poradzą sobie koledzy ze stolicy Wielkopolski. Swoimi przemyśleniami podzieliłem się zresztą na tym blogu. Uważam, że był to bardzo udany i inspirujący event, choć jego formuła różniła się od większości konferencji na świecie (choćby miks angielskich i polskich prelekcji). – Zabierając się za organizację nie wiedzieliśmy trochę czego się spodziewać, jeśli chodzi o odzew, a okazało się, że jest w Polsce naprawdę sporo osób zainteresowanych tematem szeroko rozumianego webdesign/wedev na światowym poziomie. Co najważniejsze, te osoby chcą się spotykać ze sobą nawzajem i ze specjalistami z całego świata, wymieniać doświadczeniami. – mówi jeden z organizatorów, Piotr Czekała.

SparkUp był solidnym fundamentem dla rozwoju tego typu przedsięwzięć w Polsce i utwierdził nas w przekonaniu, że warto. Spytałem organizatorów o najbliższe plany: – Jesteśmy zdecydowanie zadowoleni z pierwszej edycji. Planujemy kolejne edycje SparkUp’a, będziemy się starać aby impreza odbywała się co roku. Jak na razie nie ma konkretnych informacji o dacie i miejscu, jednak z pewnością jednym z ważniejszych celów dla organizatorów jest utrzymanie konferencji w Poznaniu: – Ważne dla nas było też pokazanie Poznania jako miasta, w którym jest miejsce na takie imprezy.

Front-Trends, Falsy Values

Zainspirowani m.in. JSConf.eu i @media oraz zmotywowani poznańskim SparkUpem, zorganizowaliśmy Front-Trends. 300 gości, 18 speakerów, wyłowione perełki takie jak Christian Johansen czy Lea Verou (jak mówią organizatorzy @media 11, Leę wypatrzyli na Front-Trends!). Bardzo pozytywny feedback po, mam wrażenie, że przełamaliśmy pewne lody w mentalności - tak, udało się zrobić taki event w Polsce, a relatywny brak dużych sponsorów dawał nadzieję, że będzie można zorganizować jeszcze lepszy.

Krótko potem ogłosiliśmy Falsy Values. 250 zwolenników JavaScriptu i pochodnych, 3 dni, 14 speakerów. Pojawienie się wśród sponsorów takich firm jak Nokia czy Gadu-Gadu… Dało mi to do myślenia, że rzeczywiście Front-Trends nie było incydentem, a my jako Polska stajemy się coraz ważniejszym krajem na front-endowej mapie.

onGameStart

Wreszcie dochodzimy do onGameStart, konferencji o game developmencie i HTML5, na której 22-23 września pojawią się bardzo znane nazwiska z branży, takie jak Rob Hawkes oraz Brendon Jones. Za onGameStart odpowiada Michał Budzyński: – Coraz więcej firm, i to nie tylko casualowych, ale także tych tworzących hardcore’owe produkcje dla ‘prawdziwych’ graczy, interesuje się tym, co nazywamy HTML5 i inwestuje w to peniądze – Crytek, Zynga, EA, Id Software czy Disney. Przyszła więc pora na konferencję z prawdziwego zdarzenia, poświęconą tworzeniu gier w webowych technologiach. Skoro ma to być przyszłość, a wiele na to wskazuje, to trudno wyobrazić sobie lepszy sposób na usystematyzowanie wiedzy czy wymianę doświadczeń ze specjalistami z całego świata.

Michał organizuje konferencję z własnej inicjatywy, a pomaga mu Kuba Siemiątkowski – Mam dokładną i klarowną wizję tego jak chcę żeby wyglądała i staram się jej trzymać. onGameStart to kolejny przykład, że nie ma barier geograficznych, jeśli chodzi o konferencje, a Polska może — choć na chwilę — być pępkiem społeczności: – Przewiduję około 300-350 miejsc. Co ciekawe – bilety na onGameStart kupili już ludzie z każdego kontynentu świata (oczywiście oprócz Antarktydy :)) – kilkanaście poleciało do USA, Kanady i Japonii, kilka do Brazylii, Chile i Australii, a pojedyncze sztuki do RPA i Egiptu. Będzie to więc niepowtarzalna okazja do spotkania członków webowej społeczności gamedevowej z całego świata. – przekonuje Michał.

Organizacja tego typu wydarzenia to również ciężka praca, ale i dużo przyjemności: – Niesamowicie przyjemnym doświadczeniem były rozmowy z potencjalnymi speakerami. Jeszcze przed ogłoszeniem pierwszych informacji o konferencji wiedziałem czyje doświadczenia i projekty będą pasować do niej najbardziej, i udało mi się niemal każdego z ‘wymarzonych’ prelegentów zaprosić.

- Przyjemne było też pozyskiwanie sponsorów – to naprawdę niesamowite uczucie widzieć zainteresowanie dużych korporacji malutkim w skali światowej eventem, gdzieś pośrodku niczego, w kraju o którym większość nawet nie słyszała. Mogę zdradzić, że dzięki inicjatywie niektórych z nich w najbliższym czasie onGameStart wyjdzie poza Warszawę. Stay tuned! :)

Trudności? – Obawiam się że najtrudniejsze jeszcze przede mną. Ale nie chcę zapeszać, więc zostawmy to tak.

Bilet na onGameStart kosztuje 79 euro. Ja na pewno się pojawię, a Wy?

DevMeetings

Po konferencjach czas na nieco mniejsze spotkania. Jednym z nich jest DevMeetings, chociaż słowo „mały” byłoby nadużyciem – projekt z każdym dniem rośnie w siłę.

DevMeetings to bezpłatne warsztaty programistyczne odbywające się w kilku polskich miastach (m.in. Poznań, Warszawa, Kraków, Wrocław, Gdańsk, Gliwice). Wraz z doświadczonym trenerem, uczestnicy poznają zakamarki różnych dziedzin front-endu. Do tej pory odbyło się kilkanaście edycji. – DevMeetings powstał jak wiele startupów: “zróbmy coś fajnego, zmieńmy świat i w jakiś sposób dojdziemy do modelu biznesowego”. Zaczęliśmy od szkoleń dla zaawansowanych developerów, w efekcie jednak zbudowaliśmy kilkusetosobową społeczność doświadczonych programistów, która bazuje na wzajemnej inspiracji nowymi technologiami, dyskusji (często bardzo krytycznej) i szybkiemu rozwojowi umiejętności.. Dziś DevMeetings oferuje developerom m.in. warsztaty z detekcji kolizji w grach JavaScriptowych czy serwerowego JavaScriptu. Jego założyciel (za DM odpowiedzialny jest również Adam Lider) — Piotr Zwoliński — dodaje: – Postawiliśmy sobie cel, że będziemy zajmować się wyłącznie tematami nowymi i ekscytującymi. “Smutne” tematy zostawiamy w pracy, tak samo nie realizujemy szkoleń dla początkujących, mimo że zapotrzebowanie jest ogromne. Dlatego właśnie aktualne tematy DevMeetingów to m. in. ServerSide JavaScript, Mobile JavaScript czy OpenGL ES.. Cotygodniowe spotkania w bardzo dobrych, komfortowych warunkach z osobami znającymi się na rzeczy to na pewno powód do zainteresowania dla każdego front-end developera.

Czy to się opłaca? – Poznajemy ludzi z niesamowitą pasją i solidnym przygotowaniem z inżynierii oprogramowania, i razem z nimi zmieniamy świat: odpalając wspólnie startupy, realizując najbardziej odważne projekty r’n’d. A za tym stoją już konkretne pieniądze, które pozwalają nam rozwijać DevMeetings.

DevMeetings nie spoczywają na laurach, już dziś planują organizację spotkań w kolejnych krajach europejskich. – Przygotowujemy ekspansję. Za dwa lata będziemy organizować kilka razy więcej imprez niż dzisiaj. Wychodzimy również poza JavaScript, 4 dodatkowe obszary są dla nas wyjątkowo interesujące: natywne aplikacje mobilne, natywne gry (“prawdziwe gry”, nie tzw. korespondencyjne paszenie krów), rozwiązania enterprise (pamiętaj, że team ReleasingForce ma swoje korzenie w J2EE) i cała grupa języków i środowisk zdobywających popularność typu Scala czy Erlang.

Kolejne działania DevMeetings są jeszcze ambitniejsze. Chłopaki zorganizowali właśnie ServerSide JavaScript DevCamp: „obóz” o tematyce JS server-side, który odbył się 1-3 lipca w hotelu położonym w urokliwej części województwa lubuskiego – Wzięło w nim udział ok. 16 doświadczonych polskich JSowców i “Backend’owców”. Przeprowadziliśmy badania i testy “przydatności SSJS do spożycia“: jakie są sensowne przypadki użycia Node (oprócz tutorialowego chata), jak wygląda deployment na różne platformy, jak wygląda performance (chcemy konkretnych liczb, dla różnych przypadków: operacji obciążających I/O i CPU, porównanie z innymi środowiskami) itd. Pierwszy DevCamp był w tzw. “Stealth Mode”, kolejne będą dostępne dla szerszej grupy uczestników.. Relację z wydarzenia i wyniki badań poznamy już wkrótce!

Meet.js

Meet.js to natomiast moja własna inicjatywa, mająca na celu wzbudzić prelegenckiego ducha w developerach front-end. Założenie jest banalnie proste – spotykamy się co miesiąc w każdym z większych miast Polski (na razie są to Warszawa, Kraków, Poznań) by posłuchać prelekcji nt. JavaScriptu i technologii front-endowych, prezentowanych przez ochotników. Projekt powstał w wyniku fascynacji zachodnimi meetupami tego typu, które odbywają się z powodzeniem w Niemczech (Berlin JS, JS Munich etc.), Anglii (London Web Standards) czy Holandii (Fronteers). A to tylko kilka przykładów. Najważniejszym argumentem jest jednak to, że warto dzielić się wiedzą!

Po dwóch edycjach (które bez większej reklamy zebrały po 40 gości w Poznaniu i Warszawie), idea meet.js ewoluowała, więc startujemy na nowo w lipcu. Zmieniła się struktura organizacyjna. Postanowiłem kompletnie ten projekt uwolnić. Dzisiaj każdy, kto spełnia podstawowe wymogi komunikacyjne może zorganizować tego typu spotkanie w swoim mieście. Meet.js to obecnie grupa fascynatów, którzy swój własny czas poświęcają na krzewienie wiedzy o JavaScript i standardach sieciowych. Warto śledzić ten projekt, bo plany mamy ambitne, a atmosfera towarzysząca poprzednim spotkaniom wskazuje na ogromne pokłady entuzjazmu wśród uczestników.

Node knockout

Node knockout to 48-godzinne zmagania z node.js. Powstałe podczas zabawy projekty rywalizują o nagrody w różnych kategoriach, a że można kodować skądkolwiek, zabawa jest tym bardziej interesująca. Swoją cegiełkę do organizacji postanowił dostawić wspomniany Michał Budzyński: – Mimo że bez żadnych przeszkód można startować z domu, w tym roku postanowiłem zorganizować trochę miejsca dla zainteresowanych – w końcu kto nie lubi atmosfery pracy i wspólnej, kodowej burzy mózgów :). Póki co ustalam jeszcze szczegóły dotyczące lokalizacji czy warunków z potencjalnymi sponsorami, jak tylko będę wiedział coś więcej to dam znać.

Obok czy w centrum?

Nawet najlepsze community nie przeżyje bez solidnych przyjaciół. Gdzieś z boku (a może i w centrum?) stoją z reguły największe firmy związane z webem. Mam tu na myśli przede wszystkim producentów przeglądarek, którzy z definicji nie powinni być obojętni na rozwój community front-end. Gdziekolwiek, nie tylko w Polsce. Zaprosiłem ich do dyskusji na temat tego, jak obecnie wyglądają starania mające na celu promocję otwartych standardów sieciowych, a także rozwój społeczności w naszym kraju.

Opera

Opera Software to firma, która dość mocno zainwestowała w nasz rynek. Norwedzy ulokowali swoją siedzibę we Wrocławiu w 2007 roku. Za co odpowiedzialni są zatrudnieni tam developerzy? – Polski oddział w prawie 100% zajmuje się rozwojem głównych produktów Opery (Desktop, Mini, Mobile, serwery Mini). Każdy z tych projektów jest ściśle związany z front-endem. Szczególnie dotyczy to oczywiście największych zespołów: desktopowego i widżetowego. – przekonuje mnie Sławomir Sochaj, rzecznik wrocławskiego oddziału. Dla Opery wspieranie polskiego community skupia się wokół czterech obszarów. Są to: sponsoring wydarzeń branżowych, udział w konferencjach, konkursy dla deweloperów, np. The Extendables oraz ścisły kontakt z uczelniami technicznymi w ramach University Tours.

Jak wiemy, nigdy nie jest tak dobrze, by nie dałoby się zrobić tego lepiej, szczególnie, jeśli chodzi o dwa pierwsze aspekty. Słowa Pana Sławomira wydają się potwierdzać tę tezę: – Chcemy przede wszystkim postawić na formę warsztatową pod okiem naszych znanych ekspertów od standardów, np. Charlesa McCathieNebille’a z W3C, który odwiedzi Polskę na jesieni. Ponadto chcemy rozszerzyć swój udział w konferencjach front-endowych.

Miejmy nadzieję, że już wkrótce ujrzymy logo Opery podczas kolejnych przedsięwzięć. Być może na onGameStart lub Front-Trends? Bardzo ciekawie zapowiada się też idea warsztatów ze specjalistami – oby jak najwięcej tego typu inicjatyw w rozsądnych dla developerów porze i miejscu.

Google

Amerykański gigant również posiada swoje polskie oddziały. Google postawiło na Kraków, Wrocław i Warszawę. Nie wiem dlaczego, ale do tej pory miałem nieodparte wrażenie, że Google Polska wspiera przede wszystkim społeczność skoncentrowaną wokół języka JAVA (konferencje GeeCon, Javarsovia etc.). Być może spowodowane było to też małą liczbą projektów front-endowych. Te, które mogę wymienić, to: statystki w Bloggerze, Google Feedback Tool, interfejs wyszukiwania dla Google TV czy biblioteka do tworzenia telewizyjnych interfejsów. – Java jest istotna dla Google, ponieważ wiele rozwiązań Google bazuje na Javie lub ją wspiera. Na przykład Android oparty jest na Javie, a Android to dla Google’a jeden z ważniejszych projektów. – dowiedziałem się w rozmowie z Olą Kalinowską-Nowak, z Google Polska.

Można jednak dostrzec, że coś w Polsce drgnęło, jeśli chodzi o społeczność HTML5 i Google’a: – W Polsce rozpoczynamy działania skierowane do szeroko pojętego środowiska deweloperów i programistów. Spotkania, które odbyły się w kwietniu (Hackaton oraz spotkania poświęcone HTML5) są ich przykładem. Ci, którzy nie pamiętają, w kwietniu do Polski przyjechał Michael Mahemoff, główna gwiazda hackfastu Hackaton, który umiejętnie zachęcił polskich developerów do poznania HTML5, jak i powszechnej integracji. Podczas Hackatonu, uczestnicy cały dzień implementowali aplikacje korzystające z dobrodziejstw HTML5. Czy możemy liczyć na kolejne edycje? – Chcielibyśmy w przyszłości robić takich spotkań więcej, jednak ich skala oraz częstotliwość zależą od wielu czynników, nie jesteśmy więc w tej chwili w stanie powiedzieć, kiedy odbędzie się kolejne z nich. Jednocześnie powstały zaczątki polskich GTUGów (Google Technology User Groups), czyli niezależnych spotkań deweloperów wspieranych przez Google, będziemy współpracować z ich organizatorami.

Niektórzy, jak choćby Mozilla, posiadają własnych reprezentantów w krajach europejskich, zajmujących się bezpośrednio sprawami lokalnych community. Niestety, nie ma takiej osoby w Google Polska: – Nie ma osoby odpowiedzialnej za bezpośrednie spotkania ze społecznością deweloperów lokalnie w Polsce. W Google działa zespół Developer Advocates, który wspiera wiele rynków. Jeśli pojawi się interesująca inicjatywa, właśnie ten zespół może pomóc. Niemniej, na pewno warto choćby spróbować skontaktować się z Google, jeśli chodzi o organizację eventów: – Wspieramy czasem także zewnętrzne spotkania, wszystko to zależy jednak od celów i priorytetów w określonym momencie.

Mozilla

Mozilla w Polsce króluje. Ich flagowy produkt — Firefox — zdobył w naszym kraju prawie połowę wszystkich użytkowników internetu (według ranking.pl, stan na 5 lipca 2011). Sukces ten wydaje się zrozumiały, gdy dowiadujemy się m.in. o podejściu firmy do community: – Od samego początku projektu „Mozilla w Polsce”, ponad 12 lat temu, Mozilla budowała jedno z pierwszych ośrodków w Polskim Internecie gdzie można było uczyć się i wymieniać doświadczeniami na temat technologii front-endowych. – opowiada Zbigniew „Gandalf” Braniecki. – Dziś ten ruch wyrósł daleko poza swe oryginalne kolebki, takie jak forum MozillaPL, osiolki.net czy pl.comp.www|javascript. Mozilla stara się wspierać przede wszystkim inicjatywy oddolne, tworzone przez ekspertów i pasjonatów, szerzyć wiedzę o otwartych standardach w mediach i wykorzystać naszą uprzywilejowaną pozycję na polskim rynku do promowania kultury tworzenia wysokiej jakości aplikacji webowych.. Mozilla zasługuje również na pochwały, jeśli chodzi o komunikację – Zbigniew Braniecki z ramienia organizacji osobiście trzyma pieczę nad sprawami community w Polsce. To, że aktywnie bierze w nim udział i ma doświadczenie developerskie sprawia, że rozmowa o front-end jest przyjemnością.

Spytałem Zbigniewa o polski oddział. Niestety, w najbliższym czasie raczej nie usłyszymy o krajowej siedzibie Mozilli. Powody do radości mają natomiast Berlińczycy: – Już niedługo otwieramy hack-space w Berlinie. To prawie w Polsce! Będzie to fizyczna przestrzeń dla wszystkich zainteresowanych technologiami webowymi, miejsce gdzie będzie można pracować, uczyć się i eksperymentować w gronie najlepszych ekspertów. Całkowicie otwarta i dostępna dla wszystkich. Więcej informacji już niedługo! – zdradza Gandalf.

Porozmawialiśmy jeszcze chwilę o spotkaniach i konferencjach. Mozilla bezpośrednio nie organizuje w Polsce żadnych konferencji, jednak aktywnie wspiera środowisko: – Mozilla nie ma niestety środków pozwalających jej organizować konferencje, zamiast tego staramy się wspierać te, które tworzą inni, zwłaszcza niezależni uczestnicy sceny webowej w Polsce. Staramy się też pomagać w ściąganiu do kraju największych ekspertów i to z całkiem niezłym skutkiem. ;). Konferencje Front-Trends oraz Falsy Values są tego najlepszym przykładem.

Zostań częścią community!

Podczas tworzenia tego artykułu udało mi się zamienić słowo z kilkunastoma front-end developerami. U wszystkich dało się poznać niesamowitą pasję i optymizm. Radość tworzenia. Niedziwne, trio HTML5, CSS3 i JS pozwala dziś realizować nawet najbardziej zwariowane pomysły. Nie ograniczamy się już do nudnych stron internetowych! Bez problemu można tworzyć bogate aplikacje (np. edytory graficzne), interaktywne filmy, gry (Island of Oblivion), dema z użyciem audio i video (widzieliście Popcorn.js?) animacje, frameworki (byliście już na microjs.com?), zapierające dech w piersiach efekty (powstań, three.js!), niektóre oparte tylko na CSS3 (np. kółko i krzyżyk, wzory bez użycia grafiki). Poszperajcie w świetnych galeriach dem i efektów na Mozilla's Web of Wonder oraz Chrome Experiments. Budzi respekt, prawda? Spróbujcie znaleźć inne takie środowisko, gdzie możliwe jest tyle rzeczy przy użyciu ustandaryzowanych, otwartych technologii (których nauka to pestka). A to wszystko także na urządzeniach mobilnych! Parafrazując pewną reklamę, witaj w świecie Open Web! Czy nadal chcesz walczyć na porównania z Javą i Flashem w ręku?

Technologie front-endowe są dla wszystkich. Nie spotkasz tutaj barier wiekowych czy intelektualnych. Większość aktywnych dziś polskich front-end developerów nie skończyła 30-stki (w zasadzie 90% moich rozmówców)! Co więcej, duża liczba osób, jakie znam w tej branży, zaczynała w wieku 10-13 lat, w tym niżej podpisany. Nie wierz opiniom mądrych głów, jeśli czujesz, że jest inaczej. Nie musisz wcale mieć skończonych studiów informatycznych („Good front-end engineers rarely have a computer science degree”) czy jakichkolwiek innych, by zacząć tworzyć internet! Najlepszy team front-endowy, w którym pracowałem, tworzyło 80% ludzi bez dyplomu wyższej uczelni. Ich kod był naprawdę dobry! Zaczynasz dopiero przygodę z webem? Wybierz front-end, na pewno znajdziesz coś dla siebie! Chcesz studiować? Pewnie! Nie jest to jednak przeszkoda, by już teraz zacząć tworzyć niesamowite aplikacje, które zobaczy świat.

Wybierz się na jakąś konferencję techniczną lub meetup. Zobaczysz tam kilkaset pozytywnie zakręconych osób, porozmawiasz z najlepszymi programistami. To nie są gwiazdy z czerwonego dywanu, szybko przejdziecie „na Ty”, a oni sami z chęcią wymienią z Tobą słówko i przedyskutują problem, który być może poruszysz. Załóż konto na Twitterze, sprawdź Tumblera, WordPressa, wypróbuj GitHuba. Zacznij pisać, komentować, dyskutować z innymi. Czasem wymaga to cierpliwości, ale po miesiącu zobaczysz, że bardzo miło jest dostać wiadomość od kogoś, kto do tej pory był Twoim idolem. Po dwóch miesiącach stworzysz swój pierwszy projekt. Być może zostanie odebrany bez echa lub skrytykowany. Jasne, nie ma sprawy. Praktyka czyni mistrza. Za parę miesiący zrobisz coś, do czego link będzie retweetowany co minutę, a o projekcie napiszą Function Source lub DailyJS.

Użyj wyobraźni, kod to sprawa drugorzędna.

Nie ukrywam, że jestem dumny z listy prelegentów, którą udało nam się stworzyć. Nie chcieliśmy, by prezentacje były odgrzewanymi kotletami, dlatego tematyka eventu jest bardzo różnorodna. Na pewno postawiliśmy na urządzenia mobilne. Będzie o tym jak projektować dla nich UX, o webOS, PhoneGapie, wydajności JavaScriptu i tak dalej. Opowiedzą o tym ludzie, związani z Nokią, Vodafone czy Palmem. Czy potrzeba do tego większej rekomendacji?

Ponadto, nie mogło obyć się bez nowości, jeśli chodzi o web development jako taki. Usłyszymy o HTML5, a także o CSS3 w dwugodzinnej sesji, omawiającej większość ficzerów tej wersji.

Całość dopełni panel dyskusyjny, który postara się odpowiedzieć na pytanie o przyszłość standardów sieciowych, a także JavaScriptu. W związku z tym prośba do Was. Jeśli chcecie zadać jakieś pytanie Douglasowi Crockfordowi, Tantekowi Çelikowi lub PPK, proszę zostawcie je w komentarzu pod postem. Prowadzimy ostateczne rozmowy, by panel był streamowany na żywo, a także dostępny w postaci video po konferencji.

Jeśli chodzi o inne, ważne informacje, wsparła nas Mozilla, która została oficjalnym partnerem Front-Trends. Jesteśmy z tego faktu dumni, tym bardziej, że organizacja ta wyznaje podobne wartości i przekonania do naszych. Oprócz tego, Zbigniew Braniecki i koledzy postarają się przygotować kilka niespodzianek dla uczestników. Nie mogę się doczekać!

Cały czas pracujemy nad nagrodami. Jeśli wszystko pójdzie po naszej myśli, trochę tego będzie, a mianowicie książki, telefony, sprzęt komputerowy oraz masa innych gadgetów. Trzymajcie kciuki, by wszystkie rozmowy poszły wzorowo.

Podsumowując, zapowiadają się bardzo ciekawe dwa dni. Jako organizator nie ukrywam, że jestem wyjątkowo podekscytowany, ponieważ będzie to zdecydowanie pionierskie przedsięwzięcie, jeśli chodzi o jego skalę. Wierzę, że Front-Trends zapoczątkują coś bardzo fajnego w polskim front-endzie. Szkoda tylko, że nie mam czasu, by blogować o bardziej technicznych sprawach. Jak zawsze mam nadzieję, że to się zmieni. Być może nie tutaj, a na innym blogu.

PS Zostało jeszcze trochę biletów – http://front-trends.com/registration

Rozmawiałem kiedyś z moim dobrym znajomym o tym, jak trudno znaleźć do teamu programistę front-endu płci przeciwnej. Ichni HR, wspierany przez decyzje wewnątrz zespołu, intensywnie forsował pewne zmiany w jego strukturze, nasuwając temat zaangażowania programistki. Niestety na próbach się skończyło – w pewnej fazie nie było kandydatek, a kiedy się znalazły, nie przechodziły przez interview. Tak było kilka lat temu.

Larissa Meek

Ostatnio znów zainteresował mnie ten temat, a to przy okazji konferencji Front-end Design Conference, gdzie wśród siedmiu spikerów, sześć to kobiety! I to o niebagatelnej urodzie i umiejętnościach. Nigdy nie spodziewałbym się, że aż tyle barwnych osobowości pracuje we front-endzie (pomijam tutaj osoby zajmujące się tylko i wyłącznie dizajnem). Larissa Meek na przykład to Pani grafik z zacięciem koderskim, która ma też dość spore doświadczenie w modelingu. Sarah Parmenter to z kolei piękna UX designerka z Leigh-on-Sea, która w wolnych chwilach pracuje przy… remontowaniu domów. Na FDC przemawiała też Jina Bolton, specjalistka od CSS, pracująca do niedawna w Apple jako front-end developerka. Mógłbym opisać każdą z nich, ale to, co nasuwa się na myśl, to przełamanie pewnych stereotypów. Po pierwsze – tak, w tej branży są kobiety – i to nie tylko dizajnerki, a po drugie – obraz siedzącej w domu geek-okularnicy dobrej z matematyki możemy włożyć między bajki. Od tych dziewczyn aż bije pasja. Robią po sto różnych rzeczy i wsadzanie ich w jakiekolwiek ramy byłoby ogromnym nadużyciem.

Sarah Parmenter

Front-end Design Conference to jedno. Front-endem na świecie zajmuje się także wiele innych kobiet. Jedną z najbardziej znanych jest Nicole Sullivan, która parała się CSSem m.in. w Yahoo! i często występuje na różnych konferencjach branżowych – na przykład promując swój OOCSS. Wśród znanych kobiet front-endu należy wymienić Molly E. Holzschlag, pasjonatkę web standardów, autorkę ponad 35 książek o tej tematyce (za Wiki). Oczywiście jest również Amy Hoy, bardzo zdolna programistka Ruby i JavaScript, prywatnie partnerka Thomasa Fuchsa, twórcy script.aculo.us.

Nicole Sullivan

To tylko kilka z najbardziej rozpoznawalnych kobiet we front-endzie na świecie. Polska społeczność może znać również Inayaili de León, która wystąpiła na tegorocznym SparkUpie. Wkrótce do Polski przyjedzie natomiast Lea Verou z Grecji, która w zasadzie reprezentuje nową falę młodych i zdolnych dziewczyn, znających front-end lepiej niż niejeden mężczyzna. Lea przez dwie godziny omówi najnowsze tajniki CSS3 na konferencji Front-Trends 2010 w Warszawie.

Inayaili de León

Generalnie rzecz biorąc, tendencja pojawiania się kobiet w tym zawodzie jest rosnąca. Racja, od zawsze było w tej branży wiele dizajnerek, jednak teraz czas także na specjalistki HTML, CSS i czasem JS. Co ciekawe, prawie każda z nich posiada naprawdę piękne strony prywatne, co tylko potwierdza, że wrodzona estetyka to duża zaleta kobiet w tej dziedzinie. Google z kolei sponsoruje konferencję JSConf.eu w unikalny sposób, ogłaszając konkurs tylko dla kobiet, gdzie do wygrania jest darmowa wejściówka oraz zwrot kosztów przejazdu.

Aleksandra Drachal

A jak wypada Polska? Tak sobie. Jest jeszcze duży, niewykorzystany potencjał. Co prawda, mój znajomy w końcu znalazł programistkę, ba, nawet kilka, ale patrząc na temat nieco z szerszej perspektywy, stwierdzam, że jest dużo do zrobienia. Oczywiście są dizajnerki, a do najzdolniejszych zaliczam przede wszystkim Aleksandrę Drachal. Jest też Helena Pryłowska (Pani grafik z bardzo dobrym warsztatem, aczkolwiek widzę jeszcze potencjał) czy też dziewczyny z WitFlow, którym UX niestraszny.

Z programistek front-endu kojarzę natomiast Kamilę Romanowską czy Karolinę Szczur. Niestety, ale o ile w grafice webowej znalazłbym jeszcze kilka, może kilkanaście nazwisk, tak w kodowaniu front-endu bardzo ciężko jest mi wymienić kobietę, która w dodatku prowadziłaby swojego bloga lub twittera. Tłumaczy to poniekąd GoldenLine, gdzie znalazłem jedynie 53 nazwiska na słowo „programistka”. Chyba nie musimy czekać na to, aż program Dziewczyny na Politechniki zaowocuje większą ilością kobiet we front-endzie?

O ile na świecie jest wiele programistek i dizajnerek, tak w Polsce musimy jeszcze poczekać choćby na pierwszą Polkę wyróżnioną np. na Ajaxianie czy A List Apart. Trochę brakuje nam swego rodzaju rockstarów, a już na pewno tych płci przeciwnej. Kobiet, które udzielają się na swoim blogu, twitterze, w komentarzach u innych. Przydałby się taki kobiecy Wojtek Zając, Patrys, Ludwik, czy Riddle, prawda? Inny (kobiecy) punkt widzenia jest zawsze w cenie. W dodatku nasila się tendencja zatrudniania kobiet w wielu firmach w celu balansowania przewagi płci męskiej w zespołach. Jest to dobra wiadomość dla kobiet, chcących działać w tym kierunku. Myślę, że na przestrzeni następnych 10 lat zmieni się jeszcze wiele w tym temacie. Tymczasem zapraszam wszystkie kobiety do webowego front-endu wzorem koleżanek z zachodu. To naprawdę kreatywna i fajna branża, czyż nie?

Wypada też wspomnieć, że przygotowaliśmy już teraz kilka niespodzianek. Kilka z nich ujawniamy już teraz. Oto pierwsi speakerzy Front-Trends 2010 specjalnie dla uczestników konferencji:

Wkrótce więcej tego typu filmików, a to tylko początek – wszystkie będziecie mogli znaleźć na specjalnym kanale YouTube. A propos, żaden event nie może odbyć się bez towarzyszącej mu imprezy, prawda? ;-)

To jak, widzimy się na Front-Trends 2010?

Nie jeździsz na konferencje – tracisz!

Przede wszystkim, zastałem w stolicy Wielkopolski mnóstwo nieprzypadowych gości. Byli tam managerowie, programiści, designerzy, blogerzy, internetowi celebryci, Czytelnicy tego bloga, uczestnicy moich szkoleń i masa innych specjalistów, którzy na co dzień tworzą nasz polski internet. Motywowały zasłyszane przeze mnie kuluarowe rozmowy, zainspirowane zapewne obejrzanymi wcześniej wystąpieniami. Wiesz, zamiast trzech buttonów dajemy jeden, a to to w ogóle porażka, nie wiem czemu tak zrobiliśmy… – spierał się siedzący za mną zespół developerów. Tym ludziom po prostu zależało, a strzelam, że takich dyskusji było tego dnia więcej.

Powiedzmy sobie głośno, jeśli jeszcze tego nie wiesz – nie bywasz na konferencjach – przegrywasz. Przegrywasz wiedzę, kontakty biznesowe, potencjalnie wartościowych, nowych znajomych. A w ogólnym rozrachunku – pieniądze, które mógłbyś zdobyć dzięki powyższym. Na sali kręciły się osoby, związane z takimi markami jak Microsoft, Opera, Nokia, Roche, czy Allegro. Pytanie „szukasz pracy?” zdecydowanie nie było tematem tabu.

Przeglądarka Twoim domem

Następna dekada to czas nowoczesnego, zgodnego ze standardami front-endu. JavaScript jest już dostępny na większości zaawansowanych urządzeń mobilnych, świat podbija niesamowity HTML5 (i krążące wokół niego nowinki), a Flash umiera. W dużych korporacjach „J2ME” zaczyna być ustawiany w parze z takimi słowami jak skansen czy muzeum, a zaawansowane, webowe aplikacje sprawiają wrażenie software’u desktopowego – są szybkie, lekkie, wygodne i działają w przeglądarce. Jest rzeczą niezwykle ważną, abyśmy nie przegapili pewnego skoku jakościowo – technologicznego, który niedługo się dokona. Tym bardziej cieszy fakt, że na horyzoncie pojawiły się wydarzenia, dzięki którym możemy poczuć się jak np. Brytyjczycy, którzy mają u siebie co roku kilkanaście (o ile nie więcej) takich konferencji.

SparkUp – jestem na tak

Nie chciałbym oceniać poszczególnych elementów konferencji SparkUp. Jak na każdej, były rzeczy, które należałoby poprawić, jak i te, za które należą się oklaski. Ogólne wrażenie było bardzo dobre. Nie będzie więc tutaj szyderczej i bratobójczej krytyki, którą z pewnością wielu blogerów by podniosło. Zresztą, najlepiej konferencję ocenią/ocenili jej uczestnicy na Blipie czy Twitterze. Jest to wręcz idealny kanał komunikacji dla takich eventów, czego kiedyś nie doceniałem.

Miałem też okazję porozmawiać dłuższą chwilę z jednym z organizatorów – Piotrem Czekałą. Wielkie gratulacje za chęci i sprawienie, że konferencja się odbyła! Miejcie świadomość, że SparkUp organizują sympatyczni ludzie z głową na karku. Przy okazji dowiedzieliśmy się kilku ciekawych rzeczy, co z pewnością przemyślimy w kontekście Front Trends.

Front Trends

No właśnie, Front Trends. Pojawiło się ostatnio mnóstwo pytań, co do konferencji, która odbędzie się w Warszawie 21 i 22 października. Wiedzcie, że pracujemy bardzo ciężko nad pełną wersją strony internetowej, a także nad cenami i ścieżkami tematycznymi. Nie chcę składać żadnych obietnic czasowych, ponieważ mamy zamiar zaoferować Wam jak najlepszą konferencję i dbamy o dopracowanie każdego szczegółu. Zbliża się najwyższy moment na podanie wszystkich, wiążących informacji, więc proszę o odrobinę cierpliwości!

Konferencji czas

Muszę przyznać, że jestem wielkim optymistą, jeśli chodzi o przyszłość konferencyjną w Polsce. Po tym, co usłyszałem i zobaczyłem we wtorek, jestem pewien, że Polska pragnie takich wydarzeń. I będzie je miała, bo taki potencjał nie może zostać zmarnowany.

javascript: void();

Widziałem w swoim życiu wiele kombinacji. Raz treść ładowana była AJAXem bez żadnego komunikatu, drugi raz pojawiał się pasek postępu. Czasem zakładki otwierały się natychmiast, choć byłem pewien, że sobie poczekam (wszakże na stronie, z której przyszedłem, wszystko odbywało się przez zapytania asynchroniczne). Często też jestem świadkiem sytuacji, że zostaję przekierowany na inną stronę, mimo że zakładka sprawiała wrażenie dynamicznej. O niedostępnych tabach nie wspomnę – mało kto zwraca uwagę, że w przypadku wyłączonego JavaScriptu bądź uruchomienia zakładki w nowym oknie powinienem zostać przeniesiony do strony, która pokaże mi mniej więcej to, o czym była mowa w etykiecie karty. Niestety, nadal pokutuje (nie)słynne javascript:void – przykład pierwszy z brzegu – gry-online.pl:

A to Polska właśnie

Najlepiej przykład wkurzających zakładek prezentują polskie, czołowe portale. Zacznijmy od Onetu (używając tzw. skórki eleganckiej).

Po pierwsze, link więcej powoduje przeładowanie strony, mimo że wygląda on jak pozostałe zakładki. Po drugie, kontrast między zakładką a treścią jest tak mały, że można ulec dezorientacji. Tym bardziej, że treść jest dość długa i znacznie wykracza poza widzialny obszar monitora (1280×800). Nie wspomnę też o tym, że zakładki ładowane są AJAXem, używając bardzo mało przejrzystego komunikatu:

Na szczęście bez problemów mogłem otworzyć daną zakładkę w nowym oknie przeglądarki.

Na Onecie jesteśmy zaskakiwani niejeden raz. Trochę niżej widnieje zupełnie inny, horyzontalny dodajmy, system zakładkowy.

Oprócz braku konsekwencji, wyróżnienie aktywnego elementu jest dość mało sugestywne (o ile kolor pomarańczowy załatwia sprawę dość skutecznie, tak jasne obramowanie i wszędobylski biały niwelują pozytywne uczucie).

Na Wirtualnej Polsce nie lepiej. Powtórzony błąd z linkiem więcej. W dodatku bliskość dwóch systemów zakładek obok siebie sprawia wrażenie niezłego miszmaszu. Nie lubię powoływać się, jak już pisałem, na gadające głowy, ale jest to podręcznikowy przykład na tezy Jacoba Nielsena (które zresztą przetłumaczyłem poniżej). Na WP spróbowano też pobić rekord świata w upchnięciu jak największej treści na jak najmniejszym obszarze. Udało się to nieźle.

Poza tym, znowu zostałem zmylony brakiem AJAXa – tym razem interesująca mnie prognoza pogody została załadowana natychmiast. Zdziwiłem się także tym, że pod tabem reprezentującym pogodę nie ma oferty żarówek – tutejsza ikonka za nic nie przypomina słońca, o co, jak mniemam po głębszym zastanowieniu, zapewne chodziło autorom.

Nie lepsze są zakładki wyszukiwarek – tym razem aktywny element został wyróżniony pogrubieniem, co w połączeniu z klaustrofobiczną wręcz ilością miejsca tworzy duży chaos.

Z dziennikarskiego obowiązku wszedłem też na Interię i Gazetę.pl. W pierwszym przypadku było prawie idealnie – zachowana konsekwencja w używaniu zakładek, spójna kolorystyka i layout oraz natychmiastowe ładowanie bez AJAXa. Razić może jedynie dość niski kontrast między aktywnymi i nieaktywnymi zakładkami.

Na Gazecie jak to na Gazecie – o ile kontrast pomiędzy głównymi zakładkami jest stosunkowo mały, tak sytuację ratują duże odstępy pomiędzy nimi.

Dalej jest już mniej przejrzyście i dostępnie (najlepiej to widac w kontekście całego portalu, a nie konkretnego wycinka obrazu):

Paradoksalnie, najbardziej dostępnymi zakładkami na stronie są te:

Choć urodą i przestrzenią nie grzeszą.

Podsumowując – zakładki są skuteczne w realizacji założeń (upchanie treści w danym obszarze, czego wręcz developerzy nadużywają), jednak dobrze wykonanych tabów ze świecą szukać. Z reguły są one wręcz rozmyte z innymi elementami strony, nieprzewidywalne, mają mały kontrast, a zamieszczonej w nich treści jest o wiele za dużo.

Trzynaście przykazań

Swego czasu Jacob Nielsen popełnił 13 wskazówek co do budowania zakładek. Pozwolę sobie je przytoczyć:

• Używaj zakładek do rozróżnienia widoków tyczących się tego samego kontekstu (nie do nawigacji pomiędzy zupełnie innymi obszarami).
• Zakładki powinny logicznie dzielić treść tak, aby użytkownik z łatwością mógł się domyślić, co znajdzie pod każdą z nich.
• Zazwyczaj użytkownicy nie chcą widzieć jednocześnie treści z wielu zakładek. Jeśli ktoś chce porównać dane, przełącza się pomiędzy kartami, zapamiętując treść jednej z nich, by potem dopasować ją do danych z aktywnej zakładki.
• Zakładki nie powinny być od siebie tematycznie oderwane.
• Podświetlanie aktywnej zakładki poprzez jej rozjaśnienie jest ok, jeśli zakładek jest poniżej czterech (dla tylko dwóch tabów ciężko jest natomiast wtedy stwierdzić, która jest aktywna). Dodatkowo, możesz wyróżnić aktywną kartę poprzez zmianę jej wielkości, pogrubienie, ikonkę. Możesz ją również zaprojektować tak, by sprawiała wrażenie mieszczącej przed innymi zakładkami.
• Niewybrane zakładki powinny być czytelne i dobrze widoczne, przypominając użytkownikowi, że ma do wyboru także inne opcje. Jeśli nieaktywne karty są za bardzo „zlane” z tłem, pozostaje ryzyko, że użytkownik nigdy ich nie dojrzy, tym samym pozbawiając sie odkrycia dodatkowych opcji na Twojej stronie.
• Aktywna zakładka powinna być ściśle połączona z panelem jej contentu, sprawiając wrażenie przyklejonej. Podkreśla to, który box jest pokazywany i wskazuje użytkownikowi, która zakładka jest aktywna.

  Co więcej, ten sam kolor tła dla boxu i zakładki do niego prowadzącej wzmacnia także relację między nimi i wymusza używanie różnych kolorów tła dla nieaktywnych i aktywnych zakładek.

• Etykiety (labelki) powinny być krótkie i jasne. Ich długość powinna przeważnie wynosić od jednego do dwóch wyrazów. Krótkie nagłówki są bardziej widoczne i wpadają po prostu w oko. Jeśli potrzebujesz dłuższych jest to znak, że system zakładek to nie do końca to, czego potrzebujesz.
• Każde słowo etykiety powinno zaczynać się od dużej litery np. Biało-Czerwony Orzeł (choć biorąc pod uwagę specyfikę języka polskiego nie jest to do końca trafne założenie- przyp. ferrante). Unikaj kapitałek, które są mniej czytelne.
• Umieszczaj zakładki tylko w jednym rzędzie. Wielorzędowe zakładki wymagają „skakania” po elementach interfejsu, wprowadzając użytkownika w dezorientację. Jeśli masz aż tyle zakładek, że nie mieszczą się one w jednym rzędzie, pomyśl nad uproszczeniem designu.
• Zakładki powinny być nad boxem, nigdy pod lub z boku, ponieważ użytkownik może je przeoczyć.
• Powinno być oczywiste, jaki obszar strony jest objęty systemem zakładek.
• Pomiędzy kliknięciem w zakładkę a pojawieniem się stosownej treści nie powinno być dłuższych odstępów niż jedna sekunda (idealny czas to poniżej < 0,1s). W przeciwnym razie użytkownik nie czuje naturalnej zależności między jego ruchami myszką, a zmianą wyglądu poszczególnych tabów i paneli z treścią.

Jak widać, Jacoba Nielsena opłaca się czytać. Co więcej, ponoć większość go czyta (sic!). Szkoda jednak, że nikt przy tym nie myśli. Sam mam na swoim blogu zakładki i zaręczam Wam, to była zła decyzja. Na szczęście już wkrótce nadarzy się okazja, by to zmienić.